Filtr DPF, a w silnikach benzynowych odpowiednik tego rozwiązania oznaczany często jako GPF, zatrzymuje cząstki stałe powstające podczas spalania paliwa. Z czasem filtr zapełnia się sadzą oraz popiołem. Wtedy kierowca może zobaczyć kontrolkę DPF lub check engine, zauważyć spadek mocy, wyższe zużycie paliwa albo częstsze uruchamianie wentylatora.
Określenia „czyszczenie DPF” i „regeneracja DPF” bywają używane zamiennie, ale nie oznaczają dokładnie tego samego. Regeneracja najczęściej dotyczy wypalenia sadzy w wysokiej temperaturze, natomiast czyszczenie ma na celu usunięcie z filtra także zanieczyszczeń, których nie da się spalić podczas standardowego procesu. Wybór rozwiązania powinien wynikać z diagnostyki, a nie wyłącznie z komunikatu na desce rozdzielczej.
Czym jest regeneracja DPF?
Regeneracja DPF to proces podniesienia temperatury spalin w taki sposób, aby zgromadzona w filtrze sadza uległa spaleniu. W prawidłowo działającym pojeździe regeneracja może odbywać się automatycznie podczas jazdy, gdy sterownik silnika rozpozna odpowiednie warunki. Zwykle potrzebne są między innymi właściwa temperatura silnika, odpowiednie obciążenie oraz dostatecznie długa jazda.
Jeżeli automatyczna regeneracja nie dochodzi do skutku, możliwa jest regeneracja wymuszona przy użyciu urządzenia diagnostycznego. Wymaga ona wcześniejszego sprawdzenia, czy filtr, silnik i układ wydechowy są w stanie bezpiecznie przeprowadzić taki proces. Samo wymuszenie wypalania nie usuwa przyczyny problemu, jeżeli na przykład niesprawny jest układ wtryskowy, czujnik różnicy ciśnień, układ recyrkulacji spalin lub turbosprężarka.
Na czym polega czyszczenie DPF?
Czyszczenie DPF jest procedurą ukierunkowaną na usunięcie z filtra nagromadzonego osadu. Szczególne znaczenie ma popiół powstający między innymi z dodatków zawartych w oleju silnikowym oraz z pozostałości po spalaniu. Popiół nie spala się podczas zwykłej regeneracji, dlatego z czasem może ograniczać przepływ spalin nawet wtedy, gdy sadza została wypalona.
W praktyce zakres czyszczenia powinien być dobrany do konstrukcji filtra i jego stanu. Przed podjęciem decyzji należy ocenić, czy wkład nie jest stopiony, pęknięty lub uszkodzony mechanicznie. Jeżeli filtr ma trwałe uszkodzenia, samo usunięcie osadów nie przywróci jego prawidłowego działania.
| Element porównania | Regeneracja DPF | Czyszczenie DPF |
|---|---|---|
| Główny cel | Spalenie sadzy | Usunięcie nagromadzonych osadów, w tym popiołu |
| Kiedy jest stosowana | Przy sprawnym filtrze i odpowiednich warunkach do wypalania | Gdy filtr jest zanieczyszczony lub regeneracja nie daje wystarczającego efektu |
| Czy usuwa popiół? | Nie | Może usunąć popiół, jeśli filtr nie jest uszkodzony |
| Czy wymaga sprawdzenia przyczyny? | Tak | Tak, szczególnie aby uniknąć ponownego zapchania |
Objawy problemów z filtrem DPF
Nie każdy objaw oznacza konieczność czyszczenia filtra. Podobne symptomy mogą być spowodowane usterką silnika lub układu oczyszczania spalin. Do sygnałów, które powinny skłonić do diagnostyki, należą:
- kontrolka DPF, check engine albo komunikat o układzie emisji spalin,
- spadek mocy i przejście silnika w tryb awaryjny,
- wzrost zużycia paliwa,
- częstsze regeneracje lub próby ich rozpoczęcia,
- podwyższone obroty biegu jałowego i praca wentylatora po zatrzymaniu,
- nierówna praca silnika, dymienie albo nieprzyjemny zapach spalin,
- trudności z uruchomieniem silnika w przypadku zaawansowanego problemu.
Szczególnie niepokojące są objawy, które szybko się nasilają lub pojawiają się razem z komunikatem o wysokim poziomie oleju. Wielokrotne, nieudane regeneracje mogą prowadzić do rozcieńczenia oleju paliwem. Dalsza jazda bez sprawdzenia pojazdu może wtedy zwiększyć ryzyko uszkodzeń.
Dlaczego filtr DPF się zapełnia?
Stopniowe gromadzenie sadzy jest naturalnym elementem pracy filtra, ale jego nadmierne obciążenie może wskazywać na nieprawidłowości. Częstą przyczyną jest eksploatacja samochodu głównie na krótkich odcinkach i w ruchu miejskim. Silnik nie osiąga wtedy odpowiedniej temperatury, a warunki do zakończenia regeneracji występują zbyt rzadko.
Na ilość produkowanej sadzy wpływają również problemy z układem spalania. Należą do nich między innymi:
- niesprawne lub zabrudzone wtryskiwacze,
- nieprawidłowe działanie układu EGR,
- nieszczelności w układzie dolotowym,
- usterki turbosprężarki,
- wadliwe świece żarowe lub elementy odpowiedzialne za sterowanie regeneracją,
- uszkodzone czujniki temperatury lub ciśnienia,
- nieodpowiedni olej silnikowy albo zbyt wysoki jego poziom.
Jeżeli przyczyna nadmiernego zadymienia nie zostanie usunięta, nawet prawidłowo oczyszczony filtr może w krótkim czasie ponownie się zapełnić.
Jak wygląda diagnostyka przed czyszczeniem lub regeneracją?
Prawidłowa diagnostyka zaczyna się od zebrania informacji o objawach i warunkach eksploatacji. Następnie serwis odczytuje błędy zapisane w sterownikach oraz sprawdza parametry pracy układu. Znaczenie mogą mieć między innymi wartości różnicy ciśnień przed filtrem i za nim, temperatury spalin, obliczonego poziomu sadzy oraz historii regeneracji.
Należy również zweryfikować elementy, które mogą powodować nadmierne powstawanie sadzy lub blokować regenerację. W zależności od objawów kontrolowane są między innymi układ wtryskowy, dolot, EGR, turbosprężarka, czujniki oraz szczelność układu wydechowego.
Jeżeli filtr jest demontowany, można ocenić jego stan mechaniczny i wykonać pomiary przed oraz po procedurze. Takie porównanie pomaga sprawdzić, czy filtr odzyskał drożność. Sama wartość z jednego pomiaru lub pojedynczy kod błędu nie zawsze wystarcza do podjęcia właściwej decyzji.
Jakie rozwiązanie wybrać?
Wybór między regeneracją a czyszczeniem zależy od stopnia zapełnienia filtra, rodzaju osadu, możliwości przeprowadzenia wypalania oraz kondycji pozostałych podzespołów.
- Regeneracja podczas jazdy może być wystarczająca, gdy filtr jest sprawny, a problem wynika z przerwanych cykli wypalania.
- Regeneracja wymuszona może być rozważana po diagnostyce, jeżeli nie ma przeciwwskazań technicznych.
- Czyszczenie filtra jest brane pod uwagę, gdy nagromadzenie popiołu lub osadów ogranicza przepływ spalin.
- Naprawa innych podzespołów może być konieczna, gdy przyczyną problemu jest układ wtryskowy, dolotowy, EGR, turbodoładowanie lub czujniki.
- Wymiana filtra może być jedynym rozwiązaniem przy stopieniu, pęknięciu lub innym trwałym uszkodzeniu wkładu.
Nie należy traktować regeneracji jako uniwersalnej metody naprawy każdego problemu z DPF. Wymuszanie wypalania przy uszkodzonym filtrze, niesprawnym silniku albo nieprawidłowych odczytach czujników może nie przynieść oczekiwanego rezultatu i zwiększyć ryzyko kolejnych usterek.
Co może zrobić kierowca?
Jeżeli samochód sygnalizuje rozpoczętą regenerację, a nie ma innych niepokojących objawów, należy stosować się do instrukcji producenta pojazdu i unikać przerywania procesu bez potrzeby. Nie powinno się jednak wielokrotnie próbować „przepalać” filtra na własną rękę, gdy świeci kilka kontrolek, auto traci moc lub pojawiają się problemy z pracą silnika.
Pomocne jest przestrzeganie właściwego harmonogramu obsługi, stosowanie oleju zgodnego z wymaganiami pojazdu oraz szybkie reagowanie na problemy z wtryskiwaczami, turbosprężarką i układem EGR. Po wykonanej usłudze trzeba również ustalić, dlaczego filtr się zapełnił, aby ograniczyć ryzyko powtórzenia usterki.
Najprościej ująć różnicę tak: regeneracja DPF spala sadzę, natomiast czyszczenie usuwa z filtra nagromadzone zanieczyszczenia, których nie można skutecznie spalić. O tym, która procedura ma sens, decydują wyniki diagnostyki i stan techniczny całego układu.
Jeśli pojawiają się objawy zapchania filtra lub powtarzające się nieudane regeneracje, można skonsultować pojazd z Banacki Diesel w Toruniu. Zakres potrzebnych prac powinien zostać ustalony po sprawdzeniu samochodu, jego parametrów oraz przyczyny problemu.
Najnowsze komentarze